Een lepel honing met stukjes rauwe knoflook, rode ui en gember, elke dag een hap, en je komt de winter door zonder griep. Dat is de belofte van een mengsel dat op social media rondgaat. GezondNU zocht op 20 november per ingrediënt uit wat er van klopt. Het korte antwoord: voor de combinatie als geheel is geen goed bewijs. Maar per ingrediënt ligt het genuanceerder, en er zit één ding in dat wel aantoonbaar iets doet, alleen niet waar het voor wordt aangeprezen.
Griep is geen zware verkoudheid
Eerst een punt dat in de virale filmpjes vaak door elkaar loopt. Verkoudheid en griep zijn twee verschillende dingen. Een verkoudheid wordt veroorzaakt door een hele reeks verkoudheidsvirussen en geeft vooral een loopneus, niezen en een kriebelkeel. Griep komt van het influenzavirus. Volgens Thuisarts herken je griep vaak aan koorts, keelpijn, spierpijn en hoesten, en je voelt je er doorgaans een stuk zieker door.
Dat onderscheid doet ertoe, want vrijwel al het onderzoek naar knoflook, ui en gember gaat over verkoudheid, niet over griep. Wie het mengsel neemt om griep te voorkomen, leunt dus op bewijs dat over een andere ziekte gaat. Tegen griep is er wel een middel waarvan bekend is dat het werkt: de griepprik. Het RIVM schrijft dat vooral mensen van 60 jaar en ouder en mensen met bepaalde aandoeningen er ernstig ziek van kunnen worden, en dat zij elk jaar een griepprik kunnen halen die de kans op griep verkleint.
Wat er per ingrediënt bekend is
Knoflook
In het lab heeft knoflook antibacteriële en antivirale eigenschappen. Bij mensen is het bewijs dun. De Cochrane-review over knoflook bij verkoudheid vond acht studies, waarvan er maar één goed genoeg was. Daarin kregen 146 volwassenen twaalf weken lang knoflookcapsules of een placebo. De knoflookgroep had 24 verkoudheden tegenover 65 in de placebogroep. Dat klinkt indrukwekkend, maar de onderzoekers vinden één kleine studie te weinig om conclusies te trekken. Bovendien ging het om een supplement, niet om rauwe knoflook uit een potje honing. Wie al eerder keek naar knoflook als afslankmiddel, ziet hetzelfde patroon terug in ons stuk over afvallen met knoflook: veel belofte, weinig harde studies bij mensen.
Rode ui
De stof waar het om draait, is quercetine. GezondNU noemt een studie bij 80 volwassenen die een extract van uienschil kregen. Bij een deel van de deelnemers veranderden sommige klachten en metingen, maar een overtuigend effect op het afweersysteem bleef uit. Een extract is iets anders dan een paar stukjes rauwe ui, en dat het verkoudheid of griep voorkomt, is niet aangetoond.
Gember
Gember bevat stoffen als gingerolen en shogaolen die volop worden onderzocht. Het Amerikaanse NCCIH noemt gember mogelijk nuttig bij sommige vormen van misselijkheid, zoals tijdens de zwangerschap. Voor het voorkomen van verkoudheid of griep is er geen overtuigend bewijs.
Honing
Hier zit het ene ingrediënt met echt bewijs. Een analyse van veertien studies in BMJ Evidence-Based Medicine vond dat honing hoesten bij luchtweginfecties minder vaak en minder heftig maakte dan de gebruikelijke zorg. Dat is een effect op klachten als je al ziek bent, niet op voorkomen. Rauwe honing lijkt daarbij niet beter te werken dan gewone honing uit de supermarkt.
Wat je er wel mee kunt
Zet je de ingrediënten op een rij, dan blijft er een eerlijk advies over. Honing in je thee als je al hoest kan prettig zijn en heeft enige onderbouwing. Knoflook, ui en gember zijn gezonde smaakmakers in je eten, maar geen schild tegen virussen. En wie echt griep wil voorkomen, bijvoorbeeld omdat je 60-plus bent of een aandoening hebt, heeft meer aan de griepprik dan aan een dagelijkse lepel.
Een paar kanttekeningen bij het mengsel zelf. Veel rauwe knoflook en gember kan maagklachten of brandend maagzuur geven. Knoflooksupplementen kunnen een wisselwerking hebben met sommige medicijnen, waaronder bloedverdunners; overleg daarover met je huisarts of apotheker. Honing is niet geschikt voor kinderen onder de één jaar, vanwege het risico op zuigelingenbotulisme. En een zelfgemaakt potje met rauwe groente in honing dat op het aanrecht staat, is niet vanzelf veilig om weken te bewaren.
Wat in de winter wel meetbaar helpt, is gewoon de basis: genoeg slapen, gevarieerd eten met voldoende groente en fruit, en handen wassen. Minder spectaculair dan een virale lepel, maar daar is tenminste wat over bekend.












