Hagelslag of vlokken is in veel huishoudens een kwestie van smaak die al in de kindertijd is beslist. Toch hoor ik geregeld dat vlokken de lichtere keuze zouden zijn. Ze zijn dun, ze voelen luchtig, je strooit er minder gewicht op lijkt het. Klopt dat als je de cijfers naast elkaar legt? Het antwoord valt een beetje tegen voor wie op vlokken was overgestapt.
Het verschil zit vooral in de vorm
Hagelslag bestaat uit kleine langwerpige korreltjes die knapperig blijven. Vlokken zijn dunne, onregelmatige schilfers die sneller smelten op een warme boterham. Dat geeft een andere beleving, maar over de voedingswaarde zegt de vorm weinig. Beide worden gemaakt van cacao, suiker en vet. Hoeveel van elk erin zit, verschilt per merk en per soort, en tussen puur en melk.
Suiker, calorieën en cacao naast elkaar
GezondNU zette de gemiddelde waarden van het Voedingscentrum op een rij voor een portie van 15 gram, ongeveer wat je op een boterham strooit. Ik heb ze in een tabel gezet, samen met het minimale cacaogehalte dat de wet eist.
| Per portie van 15 gram | Melkchocoladehagelslag | Melkchocoladevlokken |
|---|---|---|
| Suiker | 9,7 gram | 10,5 gram |
| In suikerklontjes van 4 gram | ruim 2 | ruim 2,5 |
| Energie | 68 kcal | 68 kcal |
| Wettelijk minimum droge cacao (melkvariant) | 20 procent | 20 procent |
| Schijf van Vijf | nee | nee |
De vlokken hebben per portie dus zelfs iets meer suiker. In calorieën ontlopen ze elkaar niets. Het idee dat vlokken lichter zijn, komt waarschijnlijk doordat ze luchtiger ogen. Maar suiker weegt wat het weegt, in welke vorm het ook op je brood ligt.
Wat de wet zegt over cacao
Een detail dat ik zelf niet wist, is dat de naam op de verpakking aan regels gebonden is. Volgens het Warenwetbesluit Cacao en chocolade moet een product dat chocoladehagelslag of chocoladevlokken heet minimaal 32 procent droge cacaobestanddelen bevatten. Voor de melkvarianten ligt de grens op 20 procent. Voor de naam chocolade moet er dus aantoonbaar cacao in zitten. Kijk daarom ook naar wat er precies op het pak staat, want niet elk zoet strooisel valt onder die regels.
Meer cacao maakt een product niet vanzelf gezond. Ook pure chocoladevlokken bevatten een flinke hoeveelheid suiker en verzadigd vet. Hoeveel precies, verschilt per merk, en dat zie je alleen op het etiket.
De dikte van de laag telt meer dan de vorm
Als je afvalt, is de vraag hagelslag of vlokken eigenlijk de verkeerde vraag. Het verschil tussen de twee is minder dan een gram suiker per boterham. Het verschil tussen een dun laagje en een boterham die je zo vol strooit dat het brood niet meer te zien is, is veel groter. Een flinke laag kan makkelijk het dubbele van die 15 gram zijn, en daarmee ook het dubbele aan suiker en calorieën.
Reken het voor een week maar eens door. Wie elke ochtend twee boterhammen met 15 gram melkvlokken eet, krijgt daar per week zo’n 147 gram suiker mee binnen, ongeveer 37 suikerklontjes. Strooi je dubbel zo dik, dan verdubbelt dat ook. Daar valt meer te winnen dan bij de keuze tussen korrels en schilfers.
Mijn tip is daarom praktisch. Weeg een keer af wat je normaal op je boterham strooit. De meeste mensen schrikken daarvan. Daarna merk je vanzelf of je de hoeveelheid wilt terugbrengen.
Een andere tip is het brood eronder. Een volkoren boterham met een dun laagje levert ook vezels die je langer vol houden. Wie wit brood met een dikke laag chocolade eet, heeft vooral een zoete snack. Welk brood het meest voor je buik doet, zocht ik uit in zuurdesem of volkorenbrood.
Wat kies je als je afvalt
Hagelslag en vlokken staan allebei buiten de Schijf van Vijf, omdat ze relatief veel suiker en verzadigd vet bevatten. Dat betekent niet dat je ze nooit meer mag eten. Het betekent dat ze een traktatie zijn en geen dagelijkse basis.
Vind je vlokken lekkerder, eet dan vlokken. Vind je hagelslag lekkerder, eet dan hagelslag. Kies tussen de pakken op basis van het etiket, met de hoeveelheid suiker en verzadigd vet per 100 gram. Dan vergelijk je eerlijk tussen merken, in plaats van tussen korrels en schilfers.
Ik zou het niet als alles of niets zien. Geef de boterham met hagelslag bijvoorbeeld een vaste plek op zaterdag, en zet doordeweeks ander beleg op tafel. Wie het helemaal schrapt, gaat er vaak juist meer naar verlangen. Een vaste plek in de week maakt het een bewuste keuze in plaats van een gewoonte die je niet meer opmerkt.
Zoek je beleg dat je vaker kunt eten, dan zit je beter bij iets met eiwit of vezels. Een boterham met pindakaas van 100 procent pinda is bijvoorbeeld voedzamer, al heeft ook die zijn calorieën. Hoe dat uitpakt, lees je in pindakaas op brood, dikmaker of gezond. En wie overweegt zijn zoete beleg een tijd helemaal te laten staan, kan eens lezen wat een maand zonder toegevoegde suiker inhoudt.
