De eerste oliebollenkramen staan er weer, en daarmee komt elk jaar dezelfde vraag terug: wat is nu eigenlijk zwaarder, een oliebol of een appelflap? gezondNU zette de twee op 18 november naast elkaar, met de cijfers van het Voedingscentrum. Het antwoord lijkt simpel, maar hangt af van hoe je rekent. Per stuk, per 100 gram en per gram suiker komt er telkens een iets ander beeld uit.
De cijfers per stuk
Het Voedingscentrum rekent voor een gewone oliebol met een stuk van 65 gram. Die levert 159 kilocalorieën. Een oliebol met krenten of rozijnen van hetzelfde gewicht komt uit op 168 kilocalorieën. Het verschil is dus klein, ongeveer 9 kilocalorieën per stuk.
Voor de appelflap van bladerdeeg geeft het Voedingscentrum de waarden per 100 gram: 305 kilocalorieën. Wie een appelflap van ongeveer dat gewicht eet, krijgt dus bijna twee keer zoveel binnen als met een gewone oliebol.
Zet je ze op gelijk gewicht, dan wordt het verschil kleiner. Omgerekend naar 100 gram heeft een gewone oliebol ongeveer 245 kilocalorieën, tegen 305 voor de appelflap. De appelflap blijft dus de zwaarste van de twee, maar het verschil per hap is minder groot dan het per stuk lijkt. Een groot deel van de kloof zit in het formaat.
Waar het verschil vandaan komt
Dat de appelflap zwaarder uitvalt, komt vooral door het bladerdeeg. Bladerdeeg is opgebouwd uit dunne laagjes deeg met boter of ander vet ertussen. Daardoor zit er al veel vet in voordat er iets gebakken wordt. Een appelflap van 100 gram bevat volgens het Voedingscentrum 14,8 gram vet, waarvan 2,8 gram verzadigd. Een gewone oliebol van 65 gram komt uit op 6,2 gram vet, waarvan 1 gram verzadigd.
Bij suiker is het verschil nog opvallender. Een gewone oliebol bevat zelf maar 1,4 gram suikers. Het beslag is nauwelijks zoet. De zoetheid die je proeft, komt vooral van de poedersuiker die erover gaat, en die staat niet in deze cijfers. Een appelflap van 100 gram bevat 14,5 gram suikers, onder meer uit de zoete appelvulling. De variant met krenten of rozijnen zit daar tussenin, omdat gedroogd fruit van nature veel suiker bevat.
Bij vezels scoren ze ongeveer gelijk. De gewone oliebol heeft 1,2 gram per stuk, die met krenten of rozijnen 1,6 gram en de appelflap 1,7 gram per 100 gram. Geen van de drie is daarmee een vezelrijk tussendoortje.
Een appelflap is niet altijd een appelflap
Een detail dat gezondNU terecht noemt: de naam zegt weinig. De 305 kilocalorieën gelden voor de klassieke appelflap van bladerdeeg, de driehoek of het vierkant met appelvulling. In sommige streken heet een gefrituurde schijf appel in beslag ook een appelflap, terwijl dat eigenlijk een appelbeignet is. Daar gelden andere waarden voor, en die staan niet in deze vergelijking.
Hetzelfde geldt voor het formaat. De cijfers zijn gemiddelden. Een oliebol bij de ene kraam is flink groter dan bij de andere, en wie zelf bakt, maakt ze vaak weer anders. Het Voedingscentrum wijst er ook op dat waarden per merk kunnen verschillen. Neem de cijfers dus als richting, niet als exacte telling.
Hoeveel kun je er hebben als je let op je gewicht?
Een vast maximum bestaat niet. Hoeveel ruimte er is, hangt af van wat je verder op een dag eet en hoeveel energie jij nodig hebt. Op voedseletiketten wordt een referentie van 2000 kilocalorieën per dag gebruikt. Ten opzichte daarvan is een gewone oliebol zo’n 8 procent van je dag, een appelflap van 100 gram ruim 15 procent. Hoeveel jij zelf nodig hebt en hoeveel minder je moet eten om af te vallen, lees je in ons stuk over hoeveel calorieën je moet eten om af te vallen.
Eén oliebol past bij de meeste mensen prima in een dag, zeker als je die in de plaats van een ander tussendoortje neemt en niet erbij. Het gaat vaker mis bij de tweede en derde, of bij een zak van tien die op tafel blijft staan. Drie gewone oliebollen leveren samen ongeveer 477 kilocalorieën, zonder poedersuiker.
Ook een appelflap hoeft niet van het lijstje. gezondNU haalt het Wereld Kanker Onderzoek Fonds aan, dat stelt dat af en toe genieten van zo’n traktatie gewoon kan. Het gaat om wat je de rest van de week doet. Wie de hele decembermaand elke dag iets uit de kraam haalt, merkt dat eerder op de weegschaal dan wie het bij een paar momenten houdt.
Wat je verder kunt doen
Een paar kleine keuzes maken meer uit dan oliebol of appelflap.
- Kies het kleinste formaat. Omdat een groot deel van het verschil in het gewicht zit, scheelt een kleinere oliebol of een mini-appelflap direct.
- Wees zuinig met poedersuiker. Die telt niet mee in de cijfers hierboven en komt er dus nog bij.
- Eet hem als tussendoortje, niet als toetje. Een oliebol na een volle maaltijd is pure extra energie, als vervanging van een ander tussendoortje veel minder.
- Koop wat je opeet. Een zak met meer dan je van plan bent, blijft verleiden. Wilskracht verliest het vaak van wat binnen handbereik ligt, zoals je leest in ons stuk over wilskracht en de snackbar op de hoek.
Kun je echt niet kiezen, dan is de gewone oliebol de lichtste keuze, met de oliebol met krenten of rozijnen vlak daarachter. Maar het advies van gezondNU is eigenlijk het verstandigste: neem wat je het lekkerst vindt, en geniet er dan ook bewust van.















