In alle tien broden en koekjes die Greenpeace Nederland liet testen zat PFAS. Het ging om volkorenbrood en digestives van Albert Heijn, Aldi, Jumbo, Lidl en Plus, en in elk monster vond het lab dezelfde stof: trifluorazijnzuur, afgekort TFA. Dat klinkt alarmerend, zeker omdat volkorenbrood juist het brood is dat je als gezonde keuze op tafel zet. De vraag die er voor jouw ontbijt toe doet is een andere: hoeveel krijg je er nu echt van binnen, en hoe verhoudt zich dat tot de grens die als veilig geldt?
De uitkomsten verschenen op 18 november in een verkennend rapport van Greenpeace Nederland, geschreven door emeritus hoogleraar toxicologie Jacob de Boer. GezondNU zette de resultaten een dag later op een rij. Hieronder lees je wat de cijfers betekenen als je ze naast je eigen boterhammen legt.
Wat er gemeten is
De monsters zijn op 20 juli 2026 gekocht in supermarkten in Apeldoorn en geanalyseerd door laboratorium NORMEC Groen Agro Control. Per supermarkt is één volkorenbrood en één pak digestives getest, dus tien monsters in totaal. Het rapport noemt het zelf nadrukkelijk een steekproef, geen beoordeling van het hele assortiment of van alle productiepartijen.
In het volkorenbrood lag het TFA-gehalte tussen 69 en 91 microgram per kilo, gemiddeld 79. De digestives scoorden hoger, van 81 tot 210 microgram per kilo, gemiddeld 168. Het brood van Albert Heijn kwam het hoogst uit (91), de koekjes van Plus het hoogst bij de digestives (210). Met één monster per product zegt zo’n verschil tussen winkels weinig; een ander brood uit een andere week kan net zo goed anders uitvallen.
TFA is de kleinste stof uit de PFAS-familie. Volgens het rapport ontstaat het onder meer als bepaalde fluorhoudende bestrijdingsmiddelen afbreken, en daarnaast komt het vrij bij industriële uitstoot. Het blijft in de bodem achter en granen nemen het via hun wortels op. Het breekt nauwelijks af, dus zolang er nieuwe aanvoer is, loopt de hoeveelheid in het milieu op.
Hoeveel krijg je binnen met je boterhammen?
Hier wordt het interessant, want het rapport rekent het zelf door. Volgens de cijfers die Greenpeace gebruikt eet een gemiddelde Nederlander vier sneetjes brood per dag, ongeveer 136 gram, waarvan zo’n 100 gram volkoren. Bij 100 gram volkorenbrood kom je met de gemeten gehaltes op ongeveer 6,9 tot 9,1 microgram TFA per dag.
Die hoeveelheid zet je naast de veilige grens van de Europese voedselautoriteit EFSA. Die verlaagde in juli 2026 de aanvaardbare dagelijkse inname van TFA van 50 naar 14 microgram per kilo lichaamsgewicht, ongeveer 3,5 keer strenger dan voorheen. De reden is nieuw bewijs dat TFA het gehalte van het schildklierhormoon thyroxine kan veranderen. Voor iemand van ongeveer 70 kilo komt die grens neer op zo’n 1000 microgram per dag. Je volkorenbrood levert daarvan 0,7 tot 0,9 procent. Bij digestives ligt het percentage in dezelfde orde, 0,45 tot 1,2 procent, als je uitgaat van 55 gram koekjes per dag, en dat is al een royale hoeveelheid.
Het RIVM hanteert daarnaast een strengere rekenmethode, waarbij alle PFAS worden omgerekend naar de giftigheid van de bekende stof PFOA en samen moeten blijven onder 44 nanogram per dag. Langs die meetlat ziet het er minder ruim uit. 100 gram volkorenbrood vult volgens het rapport 31 tot 41 procent van die referentiewaarde, de koekjes 20 tot 53 procent. Ook dan blijf je eronder, maar het is niet meer een verwaarloosbaar klein deel.
Waarom het totaal telt en niet je brood alleen
Dat tweede getal is de reden dat de onderzoekers er toch op wijzen. Brood is niet de enige bron. TFA zit volgens het rapport en GezondNU ook in drinkwater, groente, fruit, zuivel en wijn, en volgens het RIVM kunnen ook vis, koffie, thee, vlees en eieren PFAS bevatten. Het RIVM concludeerde eerder al dat de meeste Nederlanders meer PFAS in hun bloed hebben dan de gezondheidskundige grenswaarde. Een boterham die op zichzelf ruim binnen de marge blijft, telt dus wel mee in een optelsom die bij veel mensen al krap is.
Daar komt bij dat de kennis over TFA nog niet af is. Het risicocomité van het Europese chemicaliënagentschap ECHA adviseerde in juni 2026 om TFA aan te merken als schadelijk voor de voortplanting, vanwege aanwijzingen voor effecten op het ongeboren kind in dierstudies. Dat advies is nog niet juridisch bindend. Gegevens over de effecten op het afweersysteem ontbreken nog; EFSA heeft daarvoor uit voorzorg een extra veiligheidsmarge ingebouwd. Voor TFA in voedsel bestaat nog geen Europese norm, alleen het RIVM heeft er een richtwaarde voor drinkwater voor.
“Natuurlijk zou er geen TFA in brood moeten zitten”, schrijft De Boer, maar door de lage giftigheid ziet hij op dit moment geen reden voor zorg.
Moet je iets aan je ontbijt veranderen?
Op basis van deze tien monsters niet. Zowel het rapport zelf als GezondNU zegt dat het geen reden is om te stoppen met volkorenbrood. En dat is meer dan een geruststelling. Volkoren is de bron van vezels die het brood juist zijn plek in een gezond eetpatroon geven; wat dat voor je hart betekent lees je in ons stuk over hoeveel volkoren per dag je hart helpt. Overstappen op wit brood levert je die vezels niet, en er is geen enkele aanwijzing dat het minder TFA bevat; dat is simpelweg niet getest.
Ook uitwijken naar een ander graanproduct lost weinig op, want TFA komt via de akker in het graan en dus niet via een bepaald merk of recept. Wie zijn ontbijt wil afwisselen, doet dat beter om andere redenen, zoals in het stuk over elke dag hetzelfde ontbijt. Wat de cijfers wel laten zien is dat de koekjes per kilo het meest bevatten. Wie dagelijks een flink aantal digestives eet, heeft daarvoor al een reden om te minderen die niets met PFAS te maken heeft.
Het echte antwoord ligt volgens Greenpeace niet op je bord maar bij de bron. De organisatie wil een nationaal verbod op productie, gebruik, lozing en invoer van PFAS, inclusief TFA en PFAS-houdende bestrijdingsmiddelen. Hoe het zit met resten van bestrijdingsmiddelen op groente, lees je in ons stuk over wat de inspectiecijfers zeggen. Voor je dagelijkse boterham geldt voorlopig dat je hem gewoon kunt blijven eten, met het besef dat het onderzoek naar deze stof nog volop loopt.













