Wie afvalt en koffie drinkt, denkt bij calorieën meestal meteen aan het suikerklontje. Een groot Amerikaans onderzoek dat deze week verscheen laat zien dat je daarmee naar de verkeerde kant van het kopje kijkt. Amerikanen drinken al vijftien jaar ongeveer evenveel koffie, maar halen er bijna 40 procent meer calorieën uit. De grootste schuldige is niet suiker en ook niet melk, maar koffiecreamer.
Wat het onderzoek liet zien
Onderzoekers van Tufts University bekeken de eet- en drinkgegevens van 30.000 Amerikaanse volwassenen uit de periode 2003 tot en met 2018. Het onderzoek verscheen in het Journal of the Academy of Nutrition and Dietetics. Op 22 oktober 2026 zette ScienceDaily de uitkomsten op een rij.
De hoeveelheid koffie bleef in die jaren vrijwel gelijk, rond de 385 milliliter per dag. Dat zijn ongeveer drie gewone kopjes. Het aantal calorieën uit die koffie steeg van gemiddeld 43 naar 60 per dag. Alles wat erbij kwam, zat dus in wat mensen in hun koffie deden.
| Toevoeging in koffie | Calorieën per dag in 2003 | Calorieën per dag in 2018 |
|---|---|---|
| Koffiecreamer (niet van melk) | 7,7 | 18,5 |
| Suiker of siroop | niet apart genoemd | 16 |
| Melk | niet apart genoemd | 11 |
Opvallend is dat het gebruik van suiker en melk in die vijftien jaar niet aantoonbaar veranderde. Melk bleef in gewicht zelfs de meest gebruikte toevoeging, met 21,4 gram per dag tegen 8,1 gram creamer. Toch leverde die kleinere hoeveelheid creamer de meeste calorieën. Het gebruik ervan steeg van 3,4 naar 8 gram per dag.
Waarom zo weinig creamer zoveel calorieën geeft
Hoofdauteur Yongyi Pan wijst op het vet. Creamers die niet van melk gemaakt zijn, bevatten vaak veel verzadigd vet, en vet levert per gram meer dan twee keer zoveel energie als suiker. Een paar gram poeder of een scheutje vloeibare creamer telt daardoor harder mee dan je zou denken.
Belangrijk om uit elkaar te houden is het verschil tussen creamer en plantaardige melk. Ook havermelk en sojamelk in koffie werden populairder, van 0,3 naar 2,5 gram per dag, maar dat is een ander product. Het gaat in dit onderzoek om de creamer, het poeder of de romige vloeistof die bedoeld is om koffie voller te maken.
Wat het betekent als je afvalt
Zeventien calorieën per dag klinkt als niets. Reken je het door over een jaar, dan kom je op ruim 6000 extra kilocalorieën, alleen uit wat je in je koffie doet. Dat is geen ramp, maar het is wel het soort ongemerkte toename waar afvallen op stukloopt. Je verandert niets aan je gewoonte en toch eet je meer.
Een kanttekening hoort erbij. Dit zijn Amerikaanse cijfers, en in de Verenigde Staten is creamer veel gewoner dan bij ons. De studie zegt ook niets over het gewicht van de deelnemers, alleen over wat ze dronken. En het is gebaseerd op wat mensen zelf hebben opgegeven over de afgelopen 24 uur, wat altijd een beetje onnauwkeurig is.
Toch herken ik het patroon. Bij koffie kijken veel mensen alleen naar suiker, terwijl een romige toevoeging of een kant-en-klare koffiedrank stilletjes meer bijdraagt. Ik schreef eerder over proffee, eiwit in je koffie, en ook daar geldt dat elke toevoeging zijn eigen calorieën meeneemt.
Welke toevoeging je beter kiest
Het Voedingscentrum rekent gefilterde koffie zonder suiker tot de Schijf van Vijf. Zwart is dus het uitgangspunt. Vind je dat te bitter, dan is een scheutje halfvolle of magere melk de logische tweede keuze. Melk bevat ook eiwit en calcium, wat je van een creamer niet kunt zeggen.
Gebruik je graag een plantaardig alternatief, kies dan een ongezoete sojadrink of havermelk in plaats van creamer. En draai bij een creamer altijd de verpakking om. Staan er glucosestroop en plantaardig vet bovenaan de ingrediëntenlijst, dan weet je dat je vooral suiker en vet aan je koffie toevoegt.
Voor wie zich afvraagt of koffie zelf helpt bij afvallen, heb ik dat apart uitgezocht in helpt koffie je echt bij het afvallen. Het korte antwoord is dat de koffie zelf je weinig in de weg zit. Het is wat je erin doet.
