Wie minder suiker wil eten, komt sucralose vanzelf tegen. Het zit in light-frisdrank, in eiwitshakes, in suikervrije snoep en in de zoetjes naast de koffie. Dus als er een kop verschijnt waarin staat dat een stof rond sucralose DNA beschadigt, dan schrikken precies de mensen die hun best doen. ScienceDaily zette afgelopen weekend het hele dossier op een rij, inclusief wat er ná die eerste koppen gebeurde. Dat vervolg is het interessantste deel, en het haalde de Nederlandse media nauwelijks.
Wat er in 2023 werd gevonden
Het onderzoek waar alles op teruggaat, verscheen in 2023 in het Journal of Toxicology and Environmental Health en kwam van North Carolina State University. Het ging niet over sucralose zelf, maar over sucralose-6-acetaat, een chemisch verwante stof die tijdens de productie kan ontstaan en als verontreiniging in de zoetstof kan achterblijven. De onderzoekers vonden die stof in commerciële sucralosemonsters in concentraties tot 0,67 procent.
Vervolgens stelden ze gekweekte menselijke bloedcellen bloot aan sucralose-6-acetaat en zagen signalen die passen bij genotoxiciteit, het vermogen om erfelijk materiaal te beschadigen. Hun screening wees op breuken in DNA-strengen. Hoofdonderzoeker Susan Schiffman stelde bij de publicatie dat hun werk aantoont dat sucralose-6-acetaat genotoxisch is. In een tweede proef gebruikten ze een laboratoriummodel van menselijk darmweefsel. Zowel sucralose als het bijproduct tastte daarin de barrièrefunctie van de darmwand aan, en in de darmcellen nam de activiteit toe van genen die met oxidatieve stress, ontsteking en kankervorming te maken hebben.
Dat klinkt fors, en zo is het ook opgeschreven in de koppen van toen. Maar er staat iets belangrijks bij. Dit waren proeven buiten een levend lichaam, met cellen in een schaaltje. Cellen rechtstreeks blootstellen aan een stof laat zien dat er een gevaar in die stof schuilt. Het zegt niets over de vraag of je met een blikje light-frisdrank genoeg van die stof binnenkrijgt om in je eigen lichaam hetzelfde te veroorzaken.
Wat er daarna gebeurde
In februari 2026 publiceerde de Europese voedselveiligheidsautoriteit EFSA een volledige herbeoordeling van sucralose. Die experts kenden het onderzoek uit 2023 en hebben de gemelde DNA-signalen meegewogen, maar vonden de bewijskracht ervan beperkt relevant voor hun beoordeling. Na weging van laboratoriumonderzoek, dieronderzoek en de rest van de literatuur concludeerde het panel dat het gebruik van sucralose als voedingsadditief geen zorg over genotoxiciteit oplevert. De aanvaardbare dagelijkse inname bleef staan op 15 milligram per kilo lichaamsgewicht per dag, en de geschatte inname bleef in alle onderzochte bevolkingsgroepen onder dat niveau. In de Verenigde Staten blijft sucralose eveneens toegelaten.
De EFSA plaatste bovendien een kanttekening bij een ouder argument van de onderzoeksgroep. Die had in 2018 bij ratten stoffen in urine en ontlasting gevonden en daaruit afgeleid dat sucralose in het lichaam wordt omgezet. Volgens de EFSA konden dat ook verontreinigingen zijn die al in de toegediende sucralose zaten. Dan zegt hun aanwezigheid in de ontlasting niets over omzetting tijdens de vertering.
In augustus 2026 kwam er nog een studie bij, in Food and Chemical Toxicology. Daarin werd sucralose van commerciële kwaliteit door een reeks genetische toxiciteitstesten gehaald, in cellen en in dieren. De uitkomsten waren in de meeste testen negatief, ook bij onderzoek naar mutaties en chromosoomschade. Eén test, de komeettest, gaf in verschillende weefsels wel signalen van DNA-schade, maar de auteurs noemden die uitkomsten lastig te duiden en concludeerden dat het geheel niet op genotoxiciteit wees. Daar hoort een aantekening bij die je zelf moet meewegen. Een deel van de auteurs was verbonden aan Tate en Lyle, de producent, en anderen aan onderzoeksbureau Intertek. En deze studie testte gewone sucralose, niet opnieuw het geïsoleerde sucralose-6-acetaat uit 2023. Het zijn dus verwante vragen, geen identieke.
Waar het getal van 0,15 microgram vandaan komt
Eén cijfer uit het oorspronkelijke onderzoek blijft rondzingen en verdient uitleg. De onderzoekers wezen erop dat de EFSA voor genotoxische stoffen een drempelwaarde hanteert van 0,15 microgram per persoon per dag, en berekenden dat de spoortjes sucralose-6-acetaat in één dagelijks gezoet drankje daar al overheen gaan. Dat klinkt als een overtreding, maar zo werkt die drempel niet. Het is een bewust zeer voorzichtig ingestelde zeef, bedoeld om stoffen aan te wijzen die nader bekeken moeten worden als er weinig toxicologische gegevens over bestaan. Eroverheen gaan betekent dat er gekeken moet worden, niet dat er schade is aangetoond. Het is ook iets anders dan de aanvaardbare dagelijkse inname die speciaal voor sucralose is vastgesteld.
Wat dit verandert als je afvalt
Eerlijk antwoord. Voor de meeste mensen verandert dit niets aan de keuze tussen suiker en zoetstof. De toezichthouders die het hele dossier hebben gezien, houden sucralose binnen de toegestane toepassingen veilig, en dat oordeel is van dit jaar. Wie zoetstof gebruikt om van de frisdrank af te komen, hoeft daar op basis van deze koppen niet mee te stoppen. Wat ik er wel uit meeneem, zijn twee dingen die minder aandacht kregen.
Het eerste gaat over verhitten. De EFSA benoemt een onopgelost punt bij langdurige blootstelling aan hoge temperaturen, omdat chloor uit sucralose dan in andere verbindingen terecht kan komen waarvan de effecten onbekend zijn. Het panel kon daarom de veiligheid van een voorgestelde uitbreiding naar bepaalde gebakken producten niet bevestigen, en noemt dezelfde onzekerheid voor bakken en frituren thuis. Bak je zelf met vloeibare zoetstof, dan is dat het enige punt uit dit dossier waar ik echt even bij stilsta.
Het tweede gaat over honger. In een onderzoek in Nature Metabolism uit maart 2025 dronken 75 jongvolwassenen op verschillende momenten water, een drankje met suiker of een even zoet drankje met sucralose. Vergeleken met suiker gaf sucralose meer gerapporteerde honger en meer doorbloeding in de hypothalamus, het hersengebied dat bij eetlust betrokken is. Dat is een directe reactie en geen bewijs voor gewichtstoename op termijn, maar het sluit wel aan bij wat ik van lezers hoor. Zoet blijven drinken houdt de behoefte aan zoet in stand. Een systematische review van augustus 2026 over 23 gerandomiseerde studies zag daarbij gemengde uitkomsten voor de bloedsuikerregulatie.
Mijn advies blijft dus hetzelfde als altijd, en het is saai. Zoetstof is een prima tussenstap om van een gewoonte af te komen, geen eindstation. De voor- en nadelen van kunstmatige zoetstoffen zetten we elders op een rij, en wie wil weten wat er gebeurt als je het zoete een tijd helemaal wegdoet, leest ons stuk over een maand zonder toegevoegde suiker. Dat levert waarschijnlijk meer op dan het wisselen van het ene zoetje voor het andere.
