Een glas kersensap voor het slapengaan en anderhalf uur langer slapen. Zo wordt een Amerikaans onderzoek onder 50-plussers vaak samengevat, en gezondNU besprak het op 18 november opnieuw. Wie slecht slaapt, wil dat graag geloven. Maar wie kijkt hoe de studie in elkaar zat, hoeveel sap er gedronken werd en wat ander onderzoek vond, ziet een veel voorzichtiger verhaal.
Wat de studie precies deed
Het onderzoek komt van Louisiana State University en het Pennington Biomedical Research Center en verscheen in 2017 in het vakblad American Journal of Therapeutics. Het ging om mensen van 50 jaar en ouder met slapeloosheid. Elf mensen voldeden aan de eisen om mee te doen, maar bij drie van hen bleek slaapapneu de oorzaak van de slechte nachten. Zij vielen af. De uitkomst is dus gebaseerd op acht deelnemers.
Die acht dronken twee weken lang twee keer per dag een glas van 240 milliliter sap van Montmorency-kersen, een zure kersensoort. Eén glas ’s ochtends, één glas een à twee uur voor het slapengaan. Twee weken later, na een pauze, dronken ze twee weken een namaakdrankje dat er hetzelfde uitzag. Zo kon elke deelnemer met zichzelf vergeleken worden. Hun slaap werd gemeten met polysomnografie, waarbij hersenactiviteit, ademhaling en andere signalen de hele nacht worden geregistreerd.
Hoe groot was het effect?
Na de periode met kersensap sliepen de deelnemers gemiddeld 84 minuten langer dan na de periode met het namaakdrankje. Dat is het getal dat in de koppen terechtkwam, en het is groot.
Maar er zijn een paar kanttekeningen die dat getal flink relativeren.
- Acht mensen is heel weinig. Bij zo’n kleine groep kan één deelnemer met een paar uitzonderlijk goede nachten het gemiddelde sterk optrekken. De onderzoekers noemen het zelf een pilotstudie, een eerste verkenning.
- De vragenlijsten lieten bijna niets zien. Naast die metingen vulden de deelnemers vragenlijsten in over hun slaap. Behalve de slaapefficiëntie, het deel van de tijd in bed dat je echt slaapt, liet geen enkele maat daarin een duidelijke verbetering zien. De deelnemers merkten het verschil zelf dus nauwelijks.
- De kersensector betaalde mee. Volgens het persbericht bij de studie werd het onderzoek financieel gesteund door het Cherry Marketing Institute, een organisatie van Noord-Amerikaanse telers en verwerkers van zure kersen. Dat maakt de uitkomst niet vanzelf onjuist, maar wel een reden om op herhaling te wachten.
Hoe het zou werken, is ook nog niet duidelijk. Kersen bevatten een kleine hoeveelheid melatonine, het hormoon dat je lichaam aanmaakt als het donker wordt. De onderzoekers wezen in deze studie vooral op procyanidine B-2, een stof die de afbraak van tryptofaan zou remmen, een bouwstof voor slaaphormonen. Ze noemden dat zelf een hypothese, geen bewijs. gezondNU waarschuwt terecht dat kersensap niet gezien moet worden als vloeibare melatonine.
Wat ander onderzoek zag
Bij een studie met acht deelnemers is de belangrijkste vraag of anderen hetzelfde vinden. gezondNU noemt twee andere onderzoeken. In een studie bij 15 ouderen lagen deelnemers ’s nachts minder lang wakker na kersensap, maar sliepen ze niet aantoonbaar langer. In een studie bij 44 gezonde volwassenen verbeterde de slaap niet duidelijk ten opzichte van een placebo.
Dat beeld komt vaker voor bij voeding en slaap: een klein onderzoek met een opvallend resultaat, en daarna grotere onderzoeken die het effect kleiner of helemaal niet terugzien. Wie meer van zulke slaaptips wil wegen, kan ook lezen wat er klopt van twee kiwi’s voor het slapengaan.
Wat je erbij krijgt aan suiker en calorieën
De hoeveelheid sap uit de studie is niet gering. Twee glazen van 240 milliliter is samen bijna een halve liter per dag. Ook sap zonder toegevoegde suiker bevat van nature suikers en levert dus calorieën. Daarnaast zijn er kersendranken met toegevoegde suiker. Kijk daarom op het etiket of het puur sap is of een gezoete drank.
Het Voedingscentrum rekent vruchtensap niet tot de Schijf van Vijf, ook niet als er geen suiker is toegevoegd. Water, thee of koffie zonder suiker zijn betere dorstlessers. Wie op zijn gewicht let, moet dagelijks een halve liter sap dus meetellen als een flinke portie suiker. Waarom sap minder onschuldig is dan het lijkt, lees je in ons stuk over suiker in frisdrank en sap. Hele kersen zijn een andere zaak: daarin zitten ook de vezels, zoals je leest in ons artikel over kersen en afvallen.
Voor wie het wel of niet zinvol is
Ben je boven de 50 en slaap je slecht, dan is een glas kersensap geen gevaarlijk experiment, zolang je het meetelt als suiker en het niet ten koste gaat van een bezoek aan de huisarts. Slapeloosheid die weken aanhoudt, heeft vaak een oorzaak die je met sap niet oplost. Dat bleek in dit onderzoek zelf al: bij drie van de elf kandidaten was slaapapneu de echte oorzaak.
Voor wie wil afvallen, is het een minder logische keuze. Een halve liter sap per dag kost calorieën en een onzeker effect. Dan loont het eerder om naar de slaap zelf te kijken. Slecht slapen maakt dat je de volgende dag meer trek hebt, zoals je leest in ons stuk over wat slaap met je eetlust doet. Wat eerder in slaap vallen met afvallen te maken kan hebben, bespraken we bij een studie onder 196 mensen.
Kort gezegd: de studie is een interessante aanwijzing, geen bewezen slaapmiddel. Pas als een groter onderzoek, liefst zonder geld uit de kersensector, hetzelfde laat zien, is er reden om kersensap als slaaptip te omarmen.














