De ziekte van Crohn en colitis ulcerosa kondigen zich in het bloed mogelijk al tien jaar van tevoren aan. Dat blijkt uit onderzoek dat vandaag wordt gepresenteerd op UEG Week in Barcelona, het grote Europese congres over maag, darm en lever. Er werken ook Nederlandse onderzoekers aan mee, van het UMCG in Groningen. De vraag die bij een site over eten meteen opkomt, is of je er iets mee kunt met wat je eet. Het korte antwoord is nee, nog niet, en ik leg hieronder uit waarom.
Wat de onderzoekers deden
Volgens The Guardian analyseerden onderzoekers van het UMCG, de Icahn School of Medicine at Mount Sinai in New York en de Medizinische Universität Wien bijna 2000 bloedmonsters van 500 Amerikaanse militairen. Daarvan kregen er later 200 de ziekte van Crohn en 200 colitis ulcerosa, en 100 bleven gezond. Van iedereen was bloed bewaard van ongeveer tien, vier en twee jaar voor de diagnose en van kort erna.
In dat bloed keken ze naar antistoffen tegen ongeveer 357.000 verschillende stukjes van virussen, bacterien, voedsel en lichaamseigen eiwitten. Volgens het congresbericht vonden ze bij mensen die later ziek werden een minder gevarieerd palet aan antistoffen. Bij Crohn waren de reacties op herpesvirussen, zoals het Epstein-Barrvirus, en op flagelline verhoogd. Flagelline is het eiwit waarmee bacterien zich voortbewegen. Bij colitis zagen ze meer reacties op herpesvirussen en op lichaamseigen eiwitten.
Hoe betrouwbaar is het
Het patroon onderscheidde mensen die later Crohn kregen goed van gezonde mensen, met een score van 0,90 op een schaal waarop 1 perfect is. Voor colitis was dat 0,84. Ook kon het patroon tot op zekere hoogte voorspellen wie een ernstige vorm van Crohn zou krijgen. Het werk sluit aan bij een publicatie in het vakblad Gut van de onderzoekers uit New York en Wenen, die Labmedica eerder besprak.
Eerste auteur Arno Bourgonje is zelf voorzichtig. De volgende stap is volgens hem het bevestigen van deze patronen in andere, meer diverse groepen die vanaf het begin gevolgd worden. Daarnaast moet er een betaalbare test komen en moet blijken dat vroeg ontdekken patiënten ook echt beter maakt. Een militaire groep uit de Verenigde Staten is geen doorsnee van de Nederlandse bevolking.
En je eten dan?
Het is verleidelijk om hier een dieetadvies in te lezen, zeker omdat er ook voedingsstoffen zijn getest. Maar de duidelijkste signalen kwamen van virussen, darmbacterien en lichaamseigen eiwitten, niet van eten. Wie online een dieet ziet dat Crohn zou voorkomen op basis van dit onderzoek, mag dat met een flinke korrel zout nemen. Wat het onderzoek wel laat zien, is dat het afweersysteem al jaren verandert voordat iemand klachten krijgt.
Voor de praktijk is de grootste winst te verwachten bij familieleden van patiënten, schrijven de onderzoekers. Die hebben meer kans op de ziekte en zouden op termijn eerder getest kunnen worden. Heb je nu langdurig buikpijn, diarree of bloed bij je ontlasting, wacht dan niet op zo’n test maar ga naar je huisarts.
