Thee zonder suiker die toch lekker zoet smaakt, dat klinkt als de ideale vervanger voor een frisdrankje op een koude avond. Maar de zoete smaak komt vaak van zoethout, en dat kan je bloeddruk verhogen. Daar wees gezondNU op 15 november op. Nu het theeseizoen weer begint en veel mensen hun avondkopje inruilen voor een pot kruidenthee, zocht ik uit of het klopt, hoeveel koppen veilig zijn en hoe je zoethout op het etiket herkent.
Klopt het dat zoethout je bloeddruk verhoogt?
Ja, dat klopt, en het is al lang bekend. Zoethoutwortel bevat glycyrrhizine, dezelfde stof die drop zijn smaak geeft. Het RIVM beschreef al in 1998 hoe dat werkt. Bij een hoge inname remt glycyrrhizine een enzym in de nieren. Daardoor houdt je lichaam meer zout en vocht vast, en dat kan leiden tot een hogere bloeddruk en vochtophoping.
Het RIVM noemde toen een adviesgrens van 200 milligram glycyrrhizine per dag voor de algemene bevolking. Het onderzoek liet ook zien waarom één grens niet voor iedereen werkt. Bij 7 van de 16 proefpersonen duurde het meer dan 48 uur voordat hun lichaam de stof had afgebroken. Wie dan elke dag zoethout binnenkrijgt, stapelt het op. Bij de andere 9 was het grootste deel binnen een dag weg.
Het goede nieuws: het effect is niet blijvend. Stop je met zoethout, dan verdwijnt de verhoging weer, schrijft ook gezondNU. De Hartstichting noemt veel drop en zoethoutthee ook als een van de mogelijke oorzaken van een hoge bloeddruk.
Hoeveel koppen zoethoutthee zijn veilig?
Het Voedingscentrum maakt onderscheid tussen twee groepen.
- Gezonde volwassenen kunnen volgens het Voedingscentrum ongeveer een halve liter zoethoutthee per dag drinken, of zo’n 120 gram drop. Eet je ook drop, dan geldt voor de thee minder.
- Heb je een hoge bloeddruk, aanleg daarvoor of last van vocht vasthouden, dan is het advies niet meer dan 1 tot 2 kopjes zoethoutthee per dag.
- Ben je zwanger en heb je een hoge bloeddruk, dan is het advies helemaal geen thee met zoethout.
Daarnaast raadt het Voedingscentrum iedereen aan om niet lange tijd achter elkaar veel van dezelfde zoethoutthee te drinken. Wissel liever af met andere thee, water of koffie.
Let op de maat van je kopje
Hier zit het addertje dat in de meeste adviezen onderbelicht blijft. Het Voedingscentrum rekent met een kopje van 125 milliliter. Dat is een klein theekopje. Een gewone mok bevat al gauw twee keer zoveel. Wie zegt dat hij maar twee koppen per dag drinkt, kan met twee flinke mokken dus al op vier kopjes zitten. Voor iemand met een hoge bloeddruk is dat het dubbele van het advies.
Hoeveel glycyrrhizine er precies in een kop zit, verschilt per merk en melange. Op een theeverpakking staat dat meestal niet, dus ga liever uit van de kleine kopjes uit het advies dan van je eigen mok.
Wil je weten of je thee invloed heeft op je bloeddruk, meet dan thuis een paar weken met en een paar weken zonder. Doe dat wel goed, want met je arm op schoot valt de uitslag te hoog uit.
Zo lees je het etiket
Zoethout zit niet alleen in thee die zoethoutthee heet. Je vindt het ook in kruidenmelanges die zoet smaken zonder suiker, en volgens het Voedingscentrum bijvoorbeeld in sterrenmix. Kijk daarom altijd in de ingrediëntenlijst. Zoethout kan onder verschillende namen staan:
- zoethout
- zoethoutwortel
- zoethoutwortelextract
- liquorice of licorice (op Engelstalige verpakkingen)
Voor snoep en dranken gelden in de EU bovendien vaste waarschuwingen. Volgens bijlage III van de Europese etiketteringsverordening moet een drank met 10 milligram glycyrrhizine per liter of meer de vermelding “bevat zoethout” dragen. Vanaf 50 milligram per liter komt daar een waarschuwing bij dat mensen met een hoge bloeddruk overmatig gebruik moeten vermijden. Zie je die toevoeging, dan weet je dat het om een flinke dosis gaat. Bij losse thee in zakjes is de ingrediëntenlijst je belangrijkste houvast.
Wat je kunt doen als je bloeddruk hoog is
Heb je een hoge bloeddruk, dan merk je daar meestal niets van, schrijft Thuisarts. Juist daarom is het handig om je theegewoonte te noemen bij de huisarts of praktijkondersteuner, zeker als je waarden hoog blijven terwijl je al behandeld wordt. Neem de verpakking mee of maak een foto van de ingrediënten. Pas je medicijnen nooit zelf aan.
Wil je een warm en smaakvol alternatief, kies dan voor thee zonder zoethout, zoals pure pepermunt of rooibos, of wissel je melanges af. Gewone zwarte of groene thee mag ook. Daar is zelfs onderzoek naar een gunstig effect op hart en vaten, al zit er bij die studie wel een addertje. En als je je bloeddruk via je eten wilt verlagen, is minder zout één kant van het verhaal; ook kalium speelt een rol.















