Elf keer meer meldingen van een hartstilstand en vier en een half keer meer meldingen van een hartaanval. Met die cijfers kopte ScienceDaily op 11 november over energiedrank en supplementen met stimulerende middelen. Dat schrikt, zeker als je een blikje light energiedrank gebruikt om een middagdip zonder snack door te komen. Maar wat is hier eigenlijk geteld? Ik heb het onderzoek naast de Nederlandse adviezen over cafeïne gelegd.
Wat voor onderzoek het is
Het gaat om voorlopig onderzoek dat werd gepresenteerd op het jaarlijkse congres van de American Heart Association. Onderzoekers van de University of Virginia doorzochten een Amerikaanse database van de FDA, waarin consumenten, artsen en fabrikanten vrijwillig melden dat ze vermoeden dat een voedingsmiddel of supplement iemand ziek heeft gemaakt. Ze bekeken 28.345 meldingen over mensen van 13 jaar en ouder uit de jaren 2017 tot en met 2025.
Daarvan gingen er 854 over energiedrank of supplementen met cafeïne of andere stimulerende stoffen. De overige 27.491 meldingen gingen over producten zonder die stoffen, zoals frisdrank, smoothies, vitamines, eiwitrepen en maaltijdshakes. Vervolgens keken de onderzoekers welke klachten in de ene groep meldingen vaker voorkwamen dan in de andere.
Zo komen de opvallende cijfers tot stand. In meldingen over cafeïne- en stimulantproducten werd hartstilstand ongeveer elf keer zo vaak genoemd, een hartaanval zo’n 4,5 keer zo vaak en een afwijkend hartritme of hartkloppingen ongeveer vier keer zo vaak. Ook een snelle hartslag, pijn op de borst en flauwvallen kwamen vaker voor. Ongeveer 45 procent van de meldingen over hart en vaten bij deze producten ging over volwassenen tussen 18 en 34 jaar.
Waarom elf keer niet elf keer zoveel risico is
Dit is het belangrijkste punt, en de onderzoekers zeggen het zelf ook. Het gaat om hoe vaak een klacht in de meldingen opduikt, niet om hoeveel kans iemand die energiedrank drinkt heeft op een hartstilstand. De onderzoekers weten niet hoeveel mensen deze producten gebruikten zonder problemen, en ook niet hoeveel mensen wel klachten kregen maar nooit iets meldden. Zonder die aantallen is het echte risico niet te berekenen.
Bovendien kan van alles anders hebben meegespeeld. Mogelijk gebruiken jonge mensen deze producten gewoon vaker. Ze drinken ze misschien vlak voor zware inspanning of combineren ze met alcohol of drugs, en sommigen kunnen een hartaandoening hebben waarvan ze niets wisten. Gregory Marcus, hoogleraar geneeskunde in San Francisco en voorzitter van de cafeïneverklaring van de American Heart Association, was niet bij het onderzoek betrokken. Hij zei dat de studie zorgen oproept over producten met heel veel cafeïne, maar niet bewijst dat ze deze voorvallen veroorzaken.
Dat maakt het onderzoek niet waardeloos. Het is wat onderzoekers een veiligheidssignaal noemen, een reden om beter te gaan kijken. Maar de kop dat energiedrank je kans op een hartstilstand elf keer zo groot maakt, klopt niet.
Hoeveel cafeïne zit erin?
De studie is Amerikaans, en daar kunnen producten flink verschillen. Volgens het persbericht bevatten sommige energiedrankjes per milliliter tot drie keer zoveel cafeïne als gezette koffie, en sommige pre-workoutsupplementen meer dan twaalf keer zoveel. In Nederland ligt dat bij frisdrank strakker vast. Het Voedingscentrum schrijft dat in de meeste blikjes van 250 milliliter ongeveer 80 milligram cafeïne zit, en dat de Warenwet maximaal 350 milligram per liter toestaat, dus hooguit 88 milligram per blikje. Een kopje koffie van 125 milliliter bevat gemiddeld zo’n 60 milligram.
Voor gezonde volwassenen houdt de Europese voedselveiligheidsautoriteit EFSA 400 milligram cafeïne per dag aan als veilig, met niet meer dan 200 milligram in één keer. De American Heart Association noemt in een eigen verklaring uit 2026 dezelfde grens van 400 milligram. Voor zwangeren en kinderen gelden lagere grenzen.
Reken het voor jezelf na, want het tikt sneller aan dan je denkt. Drie kopjes koffie en twee blikjes energiedrank brengen je op ongeveer 340 milligram. Komt daar een pre-workout of een supplement met extra cafeïne bij, dan zit je er zomaar boven. Dat bedoelde onderzoeker Sai Samayamanthula ook: wie zulke producten regelmatig gebruikt, gaat volgens hem snel over de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid heen.
Wat dit betekent als je aan het lijnen bent
Energiedrank en afvallen lijken soms een handig duo. De light varianten hebben bijna geen calorieën en de cafeïne dempt even de trek of de vermoeidheid. Toch staat energiedrank, ook de light versie, niet in de Schijf van Vijf. Gewone energiedrank bevat volgens het Voedingscentrum 2 tot 4 suikerklontjes per 100 milliliter, en in light energiedrank zitten zuren die je tanden aantasten. Het advies is om water, thee of koffie zonder suiker te nemen. Hoeveel koffie zelf kan bijdragen, lees je in ons stuk over koffie en afvallen.
Let vooral op bij supplementen. In het onderzoek vielen niet alleen cafeïne onder de stimulerende stoffen, maar ook guarana, yerba mate, extracten van groene thee of koffie, synefrine, yohimbine, efedra, DMAA en higenamine. Wie een pre-workout of een supplement gebruikt dat belooft je energie of vetverbranding te geven, doet er goed aan het etiket op die namen na te lopen. Hoe je overdreven beloftes bij supplementen herkent, beschreven we eerder in een stuk over supplementen die via influencers worden verkocht.
Krijg je hartkloppingen, pijn op de borst of val je flauw na zo’n drankje of supplement, ga daar dan mee naar een arts en vertel wat je hebt gebruikt. De onderzoekers vragen artsen juist om daar bij jonge patiënten naar te vragen. Voor de meeste gezonde mensen is een blikje af en toe volgens hen waarschijnlijk weinig riskant. Het probleem ontstaat vooral als het een dagelijkse gewoonte wordt die je naast je koffie niet meer meetelt.
