Een slok thee waar je meteen je lip aan brandt, soep die nog borrelt, de eerste hap pizza die je te snel neemt. GezondNU schrijft vandaag over een grote Britse studie naar wat heel heet eten en drinken op de lange termijn met je slokdarm doet. De kop klinkt alarmerend. Ik heb gekeken wat er precies is onderzocht, hoe heet “te heet” eigenlijk is, en wat dit betekent voor iedereen die thee, koffie of soep gebruikt om de honger op afstand te houden.
Wat er is onderzocht
De studie waar gezondNU naar verwijst, verscheen in het International Journal of Cancer. Onderzoekers gebruikten gegevens van 977.282 volwassenen in het Verenigd Koninkrijk en keken onder meer naar de temperatuur waarop zij hun thee en koffie het liefst dronken. Bij mensen die hun drank als zeer heet omschreven, was het risico op plaveiselcelcarcinoom van de slokdarm ongeveer drie keer zo hoog als bij mensen die hun drank als warm omschreven. Voor het andere belangrijke type slokdarmkanker, adenocarcinoom, vonden de onderzoekers geen vergelijkbaar verband.
Twee kanttekeningen die gezondNU er zelf bij zet, en die ik graag herhaal. Ten eerste: dit is een verband, geen bewijs dat hete thee of koffie rechtstreeks kanker veroorzaakt. Ten tweede: de deelnemers gaven zelf aan of ze hun drank warm, heet of zeer heet vonden. Niemand heeft met een thermometer naast de kopjes gestaan. Wat de een zeer heet noemt, drinkt de ander weg zonder erbij na te denken. Een studie van bijna een miljoen mensen is indrukwekkend groot, maar zelfrapportage blijft de zwakke plek. En het is een Britse studie: over Nederlandse theedrinkers zegt het onderzoek niets.
Hoe heet is te heet
Het mechanisme is niet ingewikkeld. Hoge temperaturen kunnen het slijmvlies van mond en slokdarm beschadigen. Gebeurt dat af en toe, dan herstelt het. Gebeurt het dag in dag uit, jaar na jaar, dan kan die herhaalde schade volgens het onderzoek mogelijk een rol spelen bij het ontstaan van slokdarmkanker. Het gaat dus nadrukkelijk om herhaalde blootstelling over een lange periode, niet om die ene keer dat je je tong brandt aan de soep.
Een harde grens bestaat alleen voor dranken. Het International Agency for Research on Cancer (IARC), het kankerinstituut van de Wereldgezondheidsorganisatie, hanteert een temperatuur boven de 65 graden als definitie van zeer heet, en classificeerde het drinken van zulke dranken in 2016 als waarschijnlijk kankerverwekkend voor mensen. Thee die je net met kokend water hebt gezet, zit daar in de eerste minuten ruim boven. GezondNU tekent er terecht bij aan dat 65 graden geen magische lijn is: niet alles erboven is automatisch gevaarlijk, en onder de grens hoef je niet nergens meer over na te denken. Hoe vaak en hoe lang je je slokdarm aan die hitte blootstelt, weegt waarschijnlijk net zo zwaar als de temperatuur zelf.
Voor eten is een grens lastiger, schrijft gezondNU: een kom soep koelt heel anders af dan een lasagne of ovenschotel, waar de binnenkant nog gloeit als de buitenkant al lauw is. Daar helpt geen getal, alleen even wachten.
Wat dit betekent als thee en soep je dieethulp zijn
Hier wordt het voor lezers van deze site interessant. Wie wil afvallen, drinkt vaak veel thee en koffie zonder suiker, en eet vaker soep als vullend en licht avondmaal of tussendoortje. Dat is op zichzelf een prima gewoonte; we schreven eerder al hoe thee je kan ondersteunen bij het vermageren. Het punt is dat je zo van één kopje per dag naar vijf of zes gaat, en dat je die vaak drinkt op het moment dat je trek hebt: snel, en dus heet. Precies de herhaalde blootstelling waar het onderzoek over gaat.
Wat mij betreft verandert dit niets aan het advies om thee, koffie en soep in te zetten als je minder wilt eten. Het verandert wel iets aan het tempo. De vuistregel die gezondNU geeft is simpel genoeg om te onthouden: moet je blazen voordat je een slok of hap kunt nemen, geef het dan nog even de tijd. Je hoeft je soep niet koud te eten en je koffie hoeft geen ijskoffie te worden. Wacht tot je er comfortabel van kunt drinken zonder je mond te branden. Wie thee zet om de trek te overbruggen, wint daar zelfs iets mee: een kop die vijf minuten staat af te koelen, is vijf minuten waarin de eetlust vaak al zakt.
De verhoudingen
Het onderzoek zegt niet dat je van één hete maaltijd of kop thee ziek wordt, en gezondNU benadrukt dat er voor slokdarmkanker veel belangrijkere en beter bekende risicofactoren zijn, zoals roken en alcoholgebruik. Wie zich zorgen maakt, doet er meer aan door daarnaar te kijken dan door met een thermometer naast het kopje te gaan zitten. Mijn samenvatting van deze studie: de bevinding is echt, de omvang is groot, de bewijskracht is beperkt door zelfrapportage, en het praktische advies is gratis en kost je alleen wat geduld. Laat die dampende kop even staan. Je eten wordt er niet minder van, en het maakt van soep en thee geen slechtere hulp bij het afvallen dan ze al waren.
