Een opgeblazen buik na bijna elke maaltijd, veel gas, en dan online vier letters tegenkomen: SIBO. Op internet is het een verklaring met een eigen dieet erbij. gezondNU zette op 1 november op een rij wat maag-darm-leverartsen (MDL-artsen) ermee bedoelen. Ik heb daarnaast de internationale overzichten gelezen, en die zijn een stuk minder stellig dan de meeste SIBO-sites. Dit stuk is geen diagnose. Ga je met deze klachten rondlopen, dan hoort de huisarts erbij.
Wat SIBO is
SIBO staat voor small intestinal bacterial overgrowth, bacteriële overgroei in de dunne darm. Normaal zit het overgrote deel van je darmbacteriën in de dikke darm. Bij SIBO zitten er te veel in de dunne darm, waar ze je eten te vroeg gaan vergisten. Dat geeft gas, een opgeblazen gevoel, buikpijn en soms diarree.
Het ontstaat volgens gezondNU zelden zomaar. Artsen zien het vooral bij een trage darmpassage, bijvoorbeeld door diabetes, na buikoperaties, of bij weinig maagzuur door langdurig sterke maagzuurremmers. Stop die laatste nooit op eigen houtje, maar bespreek ze met je huisarts of apotheker.
Waarom artsen het er niet over eens zijn
Dat bacteriële overgroei bestaat, staat niet ter discussie, zeker niet bij mensen met zulke onderliggende aandoeningen. De discussie gaat over de veel grotere groep met alleen klachten zoals bij het prikkelbaredarmsyndroom (PDS). In een Amerikaans overzicht uit 2020 schrijven experts dat de definitie van SIBO onnauwkeurig en inconsistent is, en dat de rol ervan bij zulke klachten omstreden blijft.
Een Europees-Amerikaanse update uit 2024 gaat verder. Volgens de auteurs is het idee dat SIBO achter PDS zit na twintig jaar onbewezen, en heeft het geleid tot veel gebruik van onbetrouwbare ademtests en tot onnodige antibiotica. Niet iedere arts zal dat even scherp zeggen, want de Amerikaanse richtlijn uit 2020 werkt nog wel met de ademtest. Maar voor jou betekent het wel dat een online verhaal dat alles aan SIBO toeschrijft sterker klinkt dan de wetenschap toelaat.
Wat een ademtest wel en niet zegt
Bij een ademtest in het ziekenhuis drink je een suikeroplossing, en daarna blaas je op vaste tijden in een meetapparaat. Bacteriën die die suiker vroeg vergisten, maken waterstof of methaan dat je uitademt. Vooraf gelden strenge regels, bijvoorbeeld geen antibiotica in de weken ervoor.
Klinkt exact, maar kijk naar de cijfers. In een overzichtsstudie uit 2022 had 49 procent van de PDS-patiënten SIBO met een lactulose-ademtest, tegen 19 procent met een glucose-ademtest. In een andere analyse was de test positief bij 35,5 procent van de mensen met PDS en bij 29,7 procent van de controlegroep. Dus de keuze van de test verandert de uitkomst sterk, en ook veel mensen zonder die klachten testen positief. Een positieve uitslag is daarmee geen bewijs dat dit jouw klachten verklaart.
Wat een dieet wel en niet doet
Hier zit voor mij de kern. In het Amerikaanse overzicht draait de behandeling om drie dingen: de onderliggende oorzaak aanpakken waar dat kan, tekorten aanvullen en antibiotica. Een dieet staat daar niet als behandeling tussen, al zegt datzelfde overzicht ook dat er weinig gegevens zijn om antibioticaschema’s op te baseren. Niemand heeft hier dus een sluitend antwoord.
- Een laag-FODMAP-dieet is onderzocht bij PDS en kan daar klachten verminderen. Voor SIBO is het bewijs mager, schrijft Healthline, dat ook waarschuwt dat lang beperken je darmbacteriën ongunstig kan veranderen. Het is bedoeld als tijdelijke stap, liefst met een diëtist. Wat het inhoudt, las je in ons stuk over FODMAP.
- Een elementair dieet, vloeibare voeding met makkelijk op te nemen voedingsstoffen, wordt soms ingezet als antibiotica niet helpen. Dat is iets voor medisch toezicht en niets om zelf te proberen.
- Online “SIBO-diëten” beloven vaak meer. Een dieet kan minder gas opleveren doordat er minder te vergisten valt. Dat zou je klachten kunnen verlichten, maar het zegt niet dat de overgroei weg is, en ook niet dat SIBO de oorzaak was.
Het risico van zelf beginnen is ook dat je een andere oorzaak mist. Bij aanhoudende buikklachten na brood is coeliakie een bekend voorbeeld. Daar wil je op getest worden voordat je gluten schrapt.
Wanneer naar de huisarts
Winden laten is normaal, gemiddeld zo’n twintig keer per dag, en extra gas is meestal onschuldig. Maar loop je langdurig rond met een pijnlijk opgeblazen gevoel of een veranderde ontlasting, maak dan een afspraak. De huisarts kan eerst veelvoorkomende oorzaken uitsluiten, zoals lactose-intolerantie of coeliakie, en beoordelen of een verwijzing naar de MDL-arts zinvol is. Ga meteen bij plotselinge of heftige buikpijn, bloed bij de ontlasting of zwarte ontlasting, aanhoudend overgeven of onbedoeld gewichtsverlies, zie ook Thuisarts.
Mijn advies: gebruik SIBO als vraag voor je arts, en niet als diagnose die je thuis met een streng dieet oplost.
