Een prik vitamine B12 als je je moe voelt of een drukke week voor de boeg hebt. Op sociale media en bij beautyklinieken wordt de B12-shot aangeprezen als snelle oppepper, soms met het advies om elke paar weken terug te komen. De Britse krant The Guardian zocht op 8 november uit of dat klopt. De conclusie is helder. Heb je een tekort, dan kan B12 je echt helpen. Heb je dat niet, dan doet een extra prik weinig voor je energie.
Wat B12 doet in je lichaam
Vitamine B12 is nodig om rode bloedcellen en DNA te maken, en het houdt je zenuwen gezond. Het speelt ook een rol bij het omzetten van voeding in energie. Daar komt de reputatie als energiebooster vandaan. Maar dat betekent niet dat meer B12 meer energie geeft.
Hematoloog Andrea Dean van het Loyola University Medical Center in Chicago vergelijkt het in The Guardian met een auto tanken. Als de tank al vol is, rijdt de auto niet harder als je er nog meer benzine bij probeert te gooien. Wie genoeg B12 heeft, merkt van een extra dosis dus weinig. Het overschot voert je lichaam af.
Waarom voelen sommige mensen zich dan toch beter na een prik? Volgens Dean speelt het placebo-effect mee. “We weten dat een deel hiervan gewoon tussen de oren zit”, zegt ze.
Voor wie werkt B12 wel?
B12 zit vooral in dierlijke producten, zoals vis, vlees, eieren en zuivel. Het Voedingscentrum adviseert volwassenen 2,8 microgram per dag. Een portie zalm van 100 gram levert al zo’n 4 microgram. Wie gevarieerd eet met dierlijke producten, haalt dat meestal makkelijk.
Toch kan het misgaan. Om B12 op te nemen heb je genoeg maagzuur nodig en een eiwit dat intrinsieke factor heet. Bij sommige mensen schiet dat tekort. The Guardian noemt deze groepen met een groter risico op een tekort.
- Mensen van 60 jaar en ouder, omdat de maag minder zuur maakt naarmate je ouder wordt.
- Veganisten en sommige vegetariërs, als ze geen verrijkte producten of supplement gebruiken.
- Mensen die lang het diabetesmedicijn metformine of maagzuurremmers gebruiken.
- Mensen met pernicieuze anemie, een auto-immuunziekte waarbij de maag geen intrinsieke factor meer maakt.
- Mensen met coeliakie of de ziekte van Crohn, na een maag- of afvaloperatie, of bij veel alcoholgebruik.
Eet je plantaardig, dan is B12 het belangrijkste aandachtspunt. Het Voedingscentrum raadt veganisten aan om verrijkte producten verspreid over de dag te eten en daarnaast een supplement te nemen. In ons stuk over de overstap van zuivel naar plantaardig lees je welke andere voedingsstoffen je dan kunt missen.
Prik of pil?
Een prik brengt B12 direct in een spier of onder de huid, zodat je darmen niet meedoen. Dat maakt een injectie de beste keuze voor mensen met een ernstig tekort, met zenuwklachten of met een aandoening zoals pernicieuze anemie, waarbij opname via de darm niet goed werkt.
Voor veel andere mensen werkt een pil volgens The Guardian net zo goed. Een hoge dosis B12 via de mond verhoogt het gehalte in je bloed ongeveer even effectief als injecties, en het is goedkoper. Het Voedingscentrum zegt dat de meeste mensen geen B12-supplement nodig hebben en dat het dan ook geen extra gezondheidswinst geeft. Te veel B12 is volgens het Voedingscentrum vrijwel onschadelijk, er is geen bekende bovengrens.
Dat B12 veilig is, maakt een prik zonder tekort nog geen goede investering. The Guardian rekent voor dat Amerikaanse klinieken minder dan een dollar per prik betalen en er veel meer voor vragen. Die bedragen gaan over de Verenigde Staten, maar het principe is overal hetzelfde: zonder tekort koop je vooral een gevoel.
Altijd moe? Laat het eerst uitzoeken
Vermoeidheid heeft veel mogelijke oorzaken, zoals slecht slapen, een traag werkende schildklier of te weinig ijzer. “Het is niet alleen B12”, zegt Dean. Ben je het grootste deel van de tijd moe, dan is het verstandig om met je huisarts te kijken wat er speelt, in plaats van zelf een prik te halen.
Een B12-tekort is met een bloedtest vast te stellen. De uitslag zelf lezen is lastiger dan het lijkt, want je kunt een tekort hebben terwijl je waarde normaal oogt. Artsen kunnen dan aanvullende bloedtests doen om het te bevestigen. Blijkt je B12 laag, dan moet ook duidelijk worden waarom, omdat de oorzaak bepaalt of een pil volstaat of dat je prikken nodig hebt.
Voel je je moe en denk je aan een tekort aan een andere stof, zoals magnesium? Ook daar is het verhaal vaak genuanceerder dan de reclame, zoals we eerder uitzochten over magnesiumtekort en vermoeidheid.
Wat je hieraan hebt
Een B12-prik is een echt medicijn voor mensen met een echt tekort. Voor iedereen die genoeg B12 binnenkrijgt, is het een dure manier om te ervaren wat vooral een placebo-effect lijkt. Hoor je bij een risicogroep, zoals 60-plussers, veganisten of mensen die lang metformine of maagzuurremmers slikken, en ben je vaak moe? Laat dan je bloed testen bij je huisarts. Dat geeft meer duidelijkheid dan een prik bij de kliniek.
