Een wortel met half zoveel kalium betekent twee wortels eten voor hetzelfde. Met dat voorbeeld kwam een Brits rapport deze maand in het nieuws. Veel gewassen zouden 20 tot 50 procent minder voedingsstoffen bevatten dan in de jaren zestig. The Guardian maakte er een stuk van over veg-maxxing, zoveel mogelijk groente op je bord krijgen. Klopt de achteruitgang, en moet je nu echt het dubbele eten?
Wat het rapport zegt
In The Guardian van 25 oktober 2026 beschrijft journalist Lucy Knight hoe ze probeert meer planten te eten. De aanleiding is het rapport Hollow Harvests van het Britse Deep Science Ventures, gemaakt samen met de liefdadigheidsorganisatie Mark Leonard Trust. Volgens dat rapport bevatten gewassen als wortels, appels en erwten nu 20 tot 50 procent minder van een aantal belangrijke voedingsstoffen dan rond 1960.
Het rapport noemt als oorzaak vooral tientallen jaren veredelen en telen op opbrengst. De graanopbrengst per hectare is sinds de jaren zestig met 215 procent gestegen. De Guardian noemt daarnaast een slechtere bodemkwaliteit. Van de broodtarwerassen die sinds de jaren zestig op de markt kwamen, haalt volgens het rapport minder dan een derde de aanbevolen hoeveelheid zink.
Een opvallend onderdeel gaat over afvalmedicijnen. Het rapport verwacht dat GLP-1-middelen in 2030 door meer dan 100 miljoen mensen in rijkere landen worden gebruikt, en dat die mensen 16 tot 39 procent minder eten. Minder eten van voedsel dat al minder bevat, kan volgens de makers tekorten opleveren. Dat sluit aan bij wat ik eerder schreef over afvalmedicijnen en voedingstekorten.
Wat er klopt en wat onzeker is
Het idee dat groente minder voedzaam is geworden, is niet nieuw. Het Voedingscentrum behandelt de vraag al langer, en is voorzichtiger dan het rapport. Volgens het Voedingscentrum weten we het eigenlijk niet zeker. Er is door de jaren heen nooit goed gecontroleerd onderzoek gedaan naar de hoeveelheid voedingsstoffen in groente. Vergelijkingen leunen op oude voedingsmiddelentabellen, en vroeger werd met andere methodes gemeten dan nu. Er zijn wel aanwijzingen dat sommige groenten minder mineralen bevatten, schrijft het Voedingscentrum, maar dat kan ook aan die meetverschillen liggen.
Dat is geen kleine nuance. Wie oude en nieuwe tabellen naast elkaar legt, vergelijkt ook andere rassen, andere teeltgebieden, andere bewaartijden en andere laboratoriumtechniek. Een daling van 30 procent op papier kan deels een echte daling zijn en deels een meetverschil.
Het helpt ook om te weten wie het rapport maakte. Deep Science Ventures is geen universiteit of kennisinstituut, maar een bedrijf dat nieuwe wetenschappelijke bedrijven opzet. Op de pagina van het rapport nodigt het lezers uit om in dit veld een bedrijf te beginnen. Dat maakt de bevindingen niet onwaar, maar het is een andere afzender dan een wetenschappelijk tijdschrift.
Mijn lezing is dat een zekere daling van mineralen bij sommige gewassen aannemelijk is. Het precieze getal van 20 tot 50 procent zou ik niet als vaststaand feit overnemen, en zeker niet voor elke groente.
Moet je nu meer groente eten?
Het antwoord is ja, maar niet om de reden uit het rapport. Het Voedingscentrum adviseert minimaal 250 gram groente en 200 gram fruit per dag. Dat advies is gebaseerd op de huidige voedingswaarde van groente, dus op wat er nu in zit en niet op wat er in 1960 in zat. Wie 250 gram haalt, zit goed. Het probleem is dat veel mensen die hoeveelheid niet halen. In het Verenigd Koninkrijk haalt volgens de Guardian maar 17 procent van de volwassenen de vijf porties per dag.
Ook William Summers van Deep Science Ventures zegt in de Guardian dat mensen niet moeten denken dat groente eten geen zin meer heeft. Volgens hem zijn hele producten nog altijd veel beter dan ultrabewerkt eten. Groene bladgroente noemt hij als groep die van nature rijk is aan voedingsstoffen.
Wat veg-maxxing op je bord betekent
De tips in het Guardian-stuk komen van voedingsdeskundigen en zijn vooral nuchter. De belangrijkste is ook de eenvoudigste. Maak de helft van je bord groente. Daar komen een paar praktische trucs bij.
- Vervang een deel van het vlees door peulvruchten, bijvoorbeeld half gehakt en half linzen in een bolognese.
- Gebruik meer basis van ui, selderij en wortel in sauzen, of maak soep van wat er in de groentela ligt.
- Wissel af. Wie altijd broccoli, paprika en erwten eet, mist wat waterkers, peterselie of andere kruiden kunnen toevoegen.
- Week gedroogde bonen een nacht. Bonen bevatten fytaten die mineralen binden, en weken maakt mineralen als zink en seleen beter opneembaar.
- Houd diepvriesgroente in huis. Snel ingevroren groente kan volgens Summers voedzamer zijn dan verse groente die al dagen ligt.
Dat laatste past bij wat het Voedingscentrum zegt. Groente uit de diepvries, blik of pot bevat evenveel voedingsstoffen als verse groente. Diepvriesgroente staat gewoon in de Schijf van Vijf, blik en pot als er geen suiker of zout is toegevoegd. In mijn vergelijking van verse spinazie, diepvries en à la crème zag je hetzelfde.
Ook de bereiding telt. Vitamine C breekt af door hitte en B-vitamines lekken in kookwater. Groente lang in veel water koken kost dus vitamines. Andersom neem je ijzer uit gekookte spinazie juist beter op dan uit rauwe.
Mijn conclusie
Ik zou me niet laten opjagen door het idee dat je nu het dubbele moet eten. Het Nederlandse advies is al gebaseerd op de groente van nu. De echte winst zit bij de meeste mensen in eerst de 250 gram halen, en daarna meer variatie. Wie dat lastig vindt, heeft misschien iets aan mijn stuk over gezond eten zonder kookstress. Een zak diepvriesgroente door elke maaltijd doet meer dan een rapport over de jaren zestig.
