Wie wil afvallen en gewend is aan een paar glazen frisdrank per dag, krijgt meestal één advies: drink water. Een Britse studie die begin oktober 2026 naar buiten kwam, zet daar een kanttekening bij. Mensen die twee jaar lang light frisdrank dronken, deden het bij het afvallen net zo goed als mensen die op water overstapten. Dat is een interessante uitkomst, maar ook een die makkelijk groter wordt gemaakt dan hij is. Ik zet op een rij wat er onderzocht is, wat het wel en niet bewijst en voor wie light een handige tussenstap kan zijn.
Wat er onderzocht is
Het gaat om de SWITCH-studie, geleid door onderzoekers van de University of Liverpool en de University of Leeds. De uitkomsten verschenen in de British Journal of Nutrition, en ScienceDaily zette de belangrijkste punten op een rij. Er deden 493 volwassenen met overgewicht of obesitas mee. Ze volgden allemaal een begeleid afvalprogramma en werden door loting in twee groepen verdeeld. De ene groep dronk elke dag water, de andere groep gewone light dranken uit de winkel, gezoet met aspartaam, acesulfaam-K of sucralose.
De studie liep 104 weken. In het laatste jaar kregen de deelnemers geen begeleiding meer en moesten ze het zelf volhouden. Dat maakt het onderzoek sterker dan de meeste studies over zoetstoffen, die vaak maar een paar weken duren of alleen kijken naar wat mensen zelf zeggen te drinken.
Wat eruit kwam
Na twee jaar was de groep met light frisdrank gemiddeld 4,8 kilo kwijt en de watergroep 3,7 kilo. Dat verschil was statistisch niet significant, dus de onderzoekers concluderen dat beide dranken even goed werkten. Beide groepen hielden hun gewichtsverlies vast, ook in het jaar zonder hulp. Ook de taille- en heupomvang namen in beide groepen af, en de lichaamssamenstelling en een aantal stofwisselingswaarden verbeterden.
Bij bloeddruk en cholesterol vonden de onderzoekers geen verschillen die er in de praktijk toe doen. De suikerinname daalde in beide groepen, bij de light drinkers zelfs iets meer. Een van de vaak gehoorde zorgen, dat zoetstoffen je trek in zoet aanwakkeren en je zo juist meer laten eten, werd in deze studie niet bevestigd.
Wat het niet bewijst
Hier wordt het interessant, want een kop als “light net zo goed als water” vertelt maar een deel van het verhaal. Een paar dingen om in je achterhoofd te houden.
- Iedereen volgde een afvalprogramma. Het gewichtsverlies kwam dus vooral uit dat programma, niet uit de drank zelf. De studie laat zien dat light de resultaten niet in de weg zat, niet dat light je laat afvallen.
- De studie werd betaald door de American Beverage Association, de brancheclub van frisdrankmakers. Volgens de onderzoekers werkten ze onafhankelijk en hadden ze de volledige controle over analyse en publicatie. Dat kan prima kloppen, maar het is goed om te weten wie de rekening betaalde.
- Gemiddeld 4,8 tegen 3,7 kilo in twee jaar is bescheiden. Dat zegt iets over hoe moeilijk afvallen op lange termijn is, en dat geldt voor beide groepen.
- Het onderzoek ging over gewicht en een paar stofwisselingswaarden. Over andere vragen rond zoetstoffen, zoals effecten op de darmflora, zegt deze studie niets.
De onderzoekers plaatsen hun resultaten nadrukkelijk tegenover het advies van de Wereldgezondheidsorganisatie. Die raadde in 2023 af om zoetstoffen te gebruiken om gewicht te beheersen, vooral op basis van observationeel onderzoek waarin oorzaak en gevolg moeilijk uit elkaar te halen zijn. Een gerandomiseerde studie van twee jaar is een ander soort bewijs. Of de WHO haar advies daarop bijstelt, is nog niet te zeggen.
Eerder schreef ik over een laboratoriumstudie die sucralose in verband bracht met DNA-schade. Die twee onderzoeken spreken elkaar niet tegen, ze gaan over verschillende vragen. De SWITCH-studie zegt iets over afvallen, niet over elke mogelijke werking van elke zoetstof.
Voor wie light een handige stap is
Mijn eigen lezing is vrij nuchter. Als je nu dagelijks gewone frisdrank drinkt, is light een prima manier om in één klap een flinke hoeveelheid suiker en calorieën te schrappen, zonder dat je meteen alles moet omgooien. Juist omdat afvallen vaak strandt op wat te groot voelt, vind ik dat een waardevolle tussenstap. Deze studie maakt het aannemelijk dat je jezelf daarmee niet tegenwerkt.
Drink je al water en vind je dat prima, dan is er geen enkele reden om over te stappen op light. Water blijft de simpelste keuze, het kost niets en er zit niets in waar je over hoeft na te denken. En merk je zelf dat zoete smaak je naar meer zoet laat grijpen, dan is dat een signaal om serieus te nemen, ook als het gemiddelde in een onderzoek iets anders laat zien.
Een paar praktische punten als je light drinkt.
- Zie het als vervanging van gewone frisdrank, niet als vervanging van water. Een fles light naast je dagelijkse water verandert weinig.
- Kijk wat je gewoonte doet. Grijp je naar een blikje uit dorst, dan is water daar vaak net zo goed het antwoord op. Grijp je ernaar om de smaak, dan is light een redelijke vervanger.
- De hoeveelheden zoetstof in de studie bleven ruim binnen de veilige grenzen van de Europese voedselautoriteit EFSA. Die grenzen zijn ruim, maar liters per dag zijn nooit de bedoeling geweest.
Mijn conclusie is dat de discussie light of water minder belangrijk is dan vaak gedacht. Wat telt, is dat de gewone frisdrank de deur uit gaat en dat je een eetpatroon vindt dat je twee jaar later nog steeds volhoudt. Daar was het in dit onderzoek uiteindelijk ook om begonnen.
