Elke keer dat je een mes over een plastic snijplank haalt, ontstaat er een klein krasje. Daarbij komen minuscule stukjes plastic los, en een deel daarvan belandt op je groente. Steeds meer mensen stappen daarom over op hout. Maar is een houten plank ook echt gezonder, en hoe zit het met bamboe, rvs en glas? Ik heb gekeken wat er werkelijk gemeten is, want over microplastics wordt veel geroepen.
Hoeveel plastic komt er van een snijplank
Het bekendste onderzoek verscheen in 2023 in het vakblad Environmental Science & Technology. Amerikaanse onderzoekers sneden wortels en maten wat er van de plank loskwam. Ze keken naar de twee meest gebruikte kunststoffen, polyethyleen en polypropyleen.
Op basis van hun metingen en aannames over hoe vaak iemand snijdt, schatten ze dat een persoon per jaar 7,4 tot 50,7 gram microplastics binnen kan krijgen van een polyethyleen plank. Dat zijn 14,5 tot 71,9 miljoen deeltjes. Voor polypropyleen kwamen ze op 49,5 gram en 79,4 miljoen deeltjes. Polypropyleen gaf in de proef 5 tot 60 procent meer plastic af dan polyethyleen.
Dat klinkt schrikbarend, maar er zitten twee kanttekeningen aan. Het gaat om een schatting met veel aannames, de bandbreedte is enorm. En in hetzelfde onderzoek deden de deeltjes van polyethyleen in een eerste test geen schade aan muizencellen in het lab.
Wat doet het met je lichaam
Daar is het eerlijke antwoord dat niemand het precies weet. GezondNU wijst erop dat ook de Europese voedselveiligheidsautoriteit EFSA vindt dat er onvoldoende kennis is over hoeveel microplastics we via voeding binnenkrijgen en wat de gevolgen zijn.
Een studie uit 2025 in Environmental Health Perspectives deed een stap verder. Chinese onderzoekers sneden het voer van muizen twaalf weken lang op planken van polypropyleen, polyethyleen of wilgenhout. Muizen die van de polypropyleen plank aten, hadden meer ontstekingswaarden in het bloed en in de darm, en hun darmwand werkte minder goed als barrière. Bij polyethyleen zagen de onderzoekers geen duidelijke ontsteking, maar wel een veranderde samenstelling van de darmbacteriën vergeleken met de houten plank.
Het blijft een muizenstudie, en muizen die al hun voer van een versgesneden plank krijgen zijn niet hetzelfde als jij met je avondeten. Maar het is wel het eerste onderzoek dat plastic en hout direct naast elkaar zet, en hout komt er gunstig uit.
Alle materialen naast elkaar
Microplastics zijn maar één kant van het verhaal. Een plank moet ook schoon te houden zijn en prettig snijden. GezondNU zette de materialen op een rij, en ik heb ze in een tabel gezet.
| Materiaal | Microplastics van de plank | Voordelen | Aandachtspunten |
|---|---|---|---|
| Hout | Nee | Stevig, gaat jaren mee, vriendelijk voor messen | Met de hand afwassen en goed laten drogen |
| Bamboe | Nee, wel soms lijm | Hard en licht | Maakt messen sneller bot, let op lijm en geschiktheid voor voedsel |
| Rvs | Nee | Neemt geen vocht op, makkelijk schoon te maken | Hard voor messen en kan glad zijn |
| Glas | Nee | Neemt geen vocht op, makkelijk schoon | Maakt messen snel bot en kan breken |
| Plastic | Ja, vooral bij slijtage | Licht, vaak vaatwasserbestendig | Krassen waarin resten achterblijven |
Is hout ook hygiënischer
Dat ligt ingewikkelder. Hout neemt vocht op en moet na het schoonmaken goed kunnen drogen. Plastic neemt nauwelijks vocht op en kan vaak in de vaatwasser, maar krijgt na verloop van tijd krassen waarin voedselresten blijven hangen. Volgens het Voedingscentrum kun je zowel houten als plastic planken veilig gebruiken, zolang je ze goed schoonmaakt en beschadigde exemplaren vervangt.
Wat in de praktijk meer uitmaakt dan het materiaal, is hoe je ermee omgaat.
- Gebruik een aparte plank voor rauw vlees en vis, of maak de plank grondig schoon voordat je er iets op snijdt dat je rauw eet.
- Was de plank na gebruik met warm water en afwasmiddel, en laat een houten plank niet in het water weken.
- Laat de plank helemaal drogen voordat je hem opbergt, een houten plank het liefst rechtop.
- Vervang een plank met diepe groeven en scheuren.
Welke plank kies je
Mijn keuze zou een stevige houten plank zijn voor dagelijks gebruik. Je vermijdt microplastics, hij is prettig om op te snijden en hij gaat lang mee. Bamboe is een redelijk alternatief, rvs en glas zijn vooral handig als extra plank omdat ze je messen bot maken.
Gooi je plastic plank niet meteen weg uit angst. Het bewijs dat hij je ziek maakt is er niet. Maar zit hij vol krassen en is hij toch aan vervanging toe, dan is hout een logische volgende stap. En welke plank je ook hebt, een schone en onbeschadigde plank blijft het belangrijkst.
