Je spuugt je tandpasta uit en ziet een roze waas in de wasbak. Waarschijnlijk te hard gepoetst, denk je, en je vergeet het weer. Meestal is het ook niets ernstigs. Maar bloedend tandvlees is wel een signaal, en het hangt op een manier met je bloedsuiker samen die verder gaat dan de meeste mensen denken. Het werkt namelijk twee kanten op.
Waarom tandvlees gaat bloeden
Gezond tandvlees bloedt niet. Volgens de Nederlandse Vereniging van Mondhygiënisten, die GezondNU aan het woord liet, is bloeden vaak het eerste teken van een beginnende tandvleesontsteking. Die heet gingivitis. De oorzaak is meestal tandplak, het kleverige laagje bacteriën dat zich steeds opnieuw op je tanden vormt. Blijft dat zitten, dan raakt het tandvlees geïrriteerd. Het wordt rood, zwelt op en bloedt sneller.
Te hard poetsen kan het tandvlees ook beschadigen. Toch is het niet verstandig elke bloeding aan je tandenborstel toe te schrijven. Een ontsteking kan lang aanwezig zijn zonder dat het pijn doet.
Signalen die meer aandacht vragen
Naast bloed in de wasbak noemen de mondhygiënisten nog een paar dingen die erop wijzen dat je tandvlees hulp nodig heeft.
- Je tandvlees is rood of gezwollen in plaats van roze en stevig.
- Je proeft regelmatig iets metaalachtigs.
- Je hebt vaker een slechte adem.
- Je tandvlees voelt gevoelig aan, ook bij voorzichtig poetsen.
- Je tandvlees trekt zich terug, waardoor je tanden langer lijken.
Herken je er meerdere of blijft het bloeden, laat dan een tandarts of mondhygiënist kijken. Een onbehandelde ontsteking kan doorgroeien naar het weefsel en het kaakbot rond je tanden. Dat heet parodontitis, en daarbij kunnen tanden uiteindelijk los gaan zitten.
De wisselwerking met je bloedsuiker
Hier wordt het interessant. Mensen met diabetes hebben meer kans op tandvleesproblemen. Bij een bloedsuiker die lang te hoog is, reageert het lichaam minder goed op ontstekingen, waardoor problemen in de mond makkelijker ontstaan en langer blijven.
Maar het werkt ook andersom. Een ontsteking in je tandvlees maakt je lichaam minder gevoelig voor insuline, het hormoon dat glucose uit je bloed haalt. Je bloedsuiker wordt dan lastiger te regelen. Zo kunnen tandvlees en bloedsuiker elkaar in een vicieuze cirkel houden.
Dat is geen theorie. Een overzichtsstudie van Cochrane uit 2022 bundelde 35 gerandomiseerde studies met samen ruim 3200 mensen met diabetes en parodontitis. Bij wie het tandvlees werd behandeld, daalde het HbA1c, de maat voor je gemiddelde bloedsuiker over een paar maanden, na drie tot vier maanden met 0,43 procentpunt meer dan bij wie geen behandeling kreeg. Na zes maanden was het verschil 0,30 procentpunt. De onderzoekers noemen de bewijskracht matig, maar het effect komt steeds terug.
Ik vind dat een opvallend getal. Het is niet het effect van een medicijn, maar het is ook niet niks, en het komt van een behandeling bij de mondhygiënist. Het laat zien dat je mond geen los onderdeel van je lichaam is.
Betekent bloedend tandvlees dat je diabetes hebt
Nee. Tandplak is veruit de meest voorkomende oorzaak, en de meeste mensen met bloedend tandvlees hebben geen diabetes. Maar heb je naast terugkerende tandvleesproblemen ook veel dorst, moet je vaak plassen of ben je zonder duidelijke reden moe, bespreek dat dan met je huisarts. Dat zijn klachten die bij een te hoge bloedsuiker passen.
Wat je zelf doet
Het klinkt misschien logisch om een bloedende plek met rust te laten, maar juist dan moet je blijven poetsen. Het weghalen van tandplak is wat de ontsteking laat afnemen. De mondhygiënisten adviseren voorzichtig te poetsen met een zachte tandenborstel en ook de ruimtes tussen je tanden en kiezen schoon te houden.
Aan voedingskant zit de winst vooral in een stabiele bloedsuiker, en dat is goed nieuws, want daar heb je echt invloed op. Een vezelrijk eetpatroon met volkoren, groente en peulvruchten helpt pieken te dempen. Ik schreef eerder over de volgorde van eten en je bloedsuiker, en ook dat soort kleine aanpassingen tellen.
Wat je tanden ook helpt, is minder vaak iets zoets nemen. Niet alleen hoeveel suiker je eet speelt mee, maar ook hoe vaak je mond met suiker in aanraking komt. Een paar vaste eetmomenten zijn beter dan de hele dag door snoepen of zoete dranken drinken.
Een beetje bloed na het poetsen is dus geen reden tot paniek. Het is wel een seintje dat je serieus mag nemen. Je tandvlees vertelt soms eerder dat er iets niet goed gaat dan de rest van je lichaam.
