Een scheutje appelazijn in een glas water, elke ochtend, en de kilo’s zouden vanzelf gaan. Het is een van de hardnekkigste afvaltrucs op sociale media, en het aantrekkelijke eraan is duidelijk. Het kost bijna niets, het vraagt geen dieet en het voelt als iets dat je meteen kunt doen. Precies daarom krijgen wij de vraag zo vaak. gezondNU zette gisteren het onderzoek op een rij in een artikel over appelazijn en afvallen, en die uitkomst is minder spannend dan de belofte.
Wat de onderzoeken wel laten zien
Er is inmiddels genoeg onderzoek gedaan om er iets over te durven zeggen. In een recente analyse van tien studies zagen onderzoekers bij mensen die appelazijn gebruikten gemiddeld een kleine daling in lichaamsgewicht, BMI en middelomtrek. Klinkt goed, tot je de kleine lettertjes leest. Die studies waren stuk voor stuk klein en ze verschilden behoorlijk van elkaar in opzet, dosering en duur. In een bredere analyse van onderzoek naar azijn in het algemeen bleef er een klein effect op het lichaamsgewicht staan, maar voor BMI en middelomtrek was er geen duidelijk effect meer.
Het eerlijke antwoord is dus niet nee en ook niet ja. Er zijn aanwijzingen dat appelazijn een klein verschil kan maken, en het is nog onduidelijk of dat verschil op langere termijn overeind blijft. Het Voedingscentrum raadt appelazijn dan ook niet aan als afslankmiddel. Dat is geen afkeuring van het product, het is een oordeel over de grootte van het effect.
Wat ik erbij wil zeggen, omdat het online zo vaak anders wordt gebracht, is dat het onderzoek nergens aanwijst voor wie appelazijn wel en niet werkt. Die groepsindeling wordt er door influencers bij verzonnen. De studies zijn er simpelweg te klein en te verschillend voor om dat soort uitspraken te dragen, en wie je vertelt dat het bij jouw stofwisseling of jouw type wel of niet aanslaat, gaat verder dan de cijfers toelaten.
Waarom een lagere bloedsuiker nog geen kilo’s zijn
De verklaring waar de meeste enthousiaste verhalen op leunen, zit in azijnzuur, het zure hoofdbestanddeel van azijn. Dat kan invloed hebben op hoe je lichaam na een maaltijd met glucose omgaat. In een grote analyse van azijnonderzoek hadden gebruikers gemiddeld een iets lagere bloedsuikerspiegel, zowel nuchter als na het eten, en ook een lagere HbA1c, de maat voor de gemiddelde bloedsuiker over langere tijd. De kwaliteit van het bewijs verschilde wel per uitkomst. Specifiek voor appelazijn is er een analyse van zeven onderzoeken bij mensen met diabetes type 2, waarin zowel de nuchtere waarde als de HbA1c daalde.
Hier gaat het vaak mis in de vertaling. Een rustigere bloedsuiker is iets anders dan vetverlies. Het ene leidt niet automatisch tot het andere, en in de studies gebruikten deelnemers bovendien flink uiteenlopende hoeveelheden. Wie met een medische reden op zijn bloedsuiker let, bespreekt dit sowieso liever met de eigen arts of diëtist dan met een tijdlijn vol voor- en nafoto’s. En wie gewoon wil afvallen, moet weten dat dit mechanisme nooit is aangetoond als route naar een lager gewicht.
Datzelfde patroon zie je bij veel losse producten die als oplossing worden verkocht. We schreven eerder over bewerkte producten die je bij het afvallen gewoon kunt laten staan of juist niet, en de rode draad is steeds dezelfde. Eén ingrediënt verandert zelden de balans van een hele dag.
De rekening komt bij je tanden
Er is één effect van dat dagelijkse glas waar geen twijfel over bestaat, en dat is het effect op je gebit. Appelazijn is zuur, en zuur tast tandglazuur aan. Verloren glazuur groeit niet terug. Het Voedingscentrum waarschuwt dat appelazijn tanderosie kan veroorzaken, ook wanneer je het met water verdunt. Pure appelazijn drinken raadt gezondNU helemaal af, omdat het zo zuur is dat het irriteert.
Wil je het toch drinken, dan zijn er drie dingen die het verschil maken. Gebruik een rietje, zodat het zuur minder langs je tanden en kiezen stroomt. Spoel je mond daarna met water, waarmee je het achtergebleven zuur verdunt. En poets je tanden niet meteen na het drinken, want juist na een zuur moment is glazuur kwetsbaar.
Wat ik er zelf van vind
Ik zou de fles niet weggooien, maar ik zou hem ook niet in het glas houden. Appelazijn is een uitstekende smaakmaker, en in die rol krijg je alle smaak zonder dat je elke ochtend iets zuurs wegdrinkt. Een eetlepel appelazijn met drie eetlepels olijfolie, een klein theelepeltje grove mosterd, een drupje honing en wat peper is in twintig seconden een dressing die een saaie salade optilt. Zo zit het zuur in je eten en niet in je mondholte.
En als je echt wilt afvallen, dan is de vervelende waarheid dat het glas appelazijn het makkelijkste deel van het plan is. Wat blijft werken is een manier van eten die je maanden achter elkaar volhoudt zonder dat het voelt als straf. Dat is trager, minder deelbaar op sociale media en veel saaier om over te lezen. Het is alleen wel het enige onderdeel waarvan het effect groot genoeg is om terug te zien op de weegschaal.
